แนวทางการประยุกต์ใช้ STAR STEMS ในการบริหารจัดการภารกิจหน่วยงาน

แนวทางการประยุกต์ใช้นวัตกรรมทางปัญญา STAR STEMS ในการบริหารจัดการขององค์กรที่มีโครงสร้างการบริหารที่ชัดเจนอยู่แล้วนั้น เป็นเทคนิคที่น่าสนใจและถ้าเข้าใจแล้วจะเกิดประโยชน์อย่างมากต่อองค์กร

ตามปกติองค์กรจะมีวิสัยทัศน์ พันธกิจและเป้าหมาย ตลอดจนแผนการดำเนินงานที่ชัดเจนที่ผู้บริหารและผู้ทำงานขององค์กรจะต้องยึดถือและมุ่งมั่นดำเนินการให้บรรลุวัตถุประสงค์และเป้าหมายที่วางไว้ ในขณะเดียวกันทุกองค์กรก็มีระเบียบแบบแผน โครงสร้างในการบริหารจัดการที่วางไว้ชัดเจนอยู่แล้ว

สำหรับนวัตกรรมทางปัญญา STAR STEMS นั้นมีจุดเด่นที่เป็นการพัฒนากระบวนการคิดรอบ คิดร่วมของผู้คนที่เกี่ยวข้องที่อยู่ในลักษณะที่เปิดใจรับฟังความคิดเห็นที่แตกต่างออกไป ส่งเสริมการคิดที่เป็นอิสระของแต่ละคน เพื่อทำให้เกิดการมองต่างมุมที่ทำให้เกิดการมองรอบด้านของสถานการณ์ที่เกิดขึ้น จนเกิดความรอบคอบ หรือเกิดความเข้าใจในสถานการณ์ที่ลึกซึ้งมากขึ้น มุ่งขจัดความไม่รู้ หรือเข้าใจผิดในสถานการณ์ที่เกิดขึ้น ซึ่งแนวคิดในลักษณะนี้มีความเหมาะสมกับยุคสมัยปัจจุบันที่ทุกคนสามารถเข้าถึงข้อมูลข่าวสารหรือแนวคิดที่แตกต่างออกไปต่อสถานการณ์เดียวกันจนแต่ละคนอาจจะมีความคิดเห็นที่แตกต่างไปจากผู้บริหารได้ จึงเกิดปรากฏการณ์ขาดความเชื่อมั่นศรัทธาในตัวของผู้นำองค์กรที่อาจจะไม่มีคุณภาพมากพอหรือมีคุณสมบัติไม่เหมาะสมกับตำแหน่งหน้าที่ที่ตนรับผิดชอบอยู่ ดังนั้นการประยุกต์ใช้ STAR STEMS ในองค์กรเพื่อเปิดโอกาสของการพูดคุย แลกเปลี่ยนความคิดเห็นที่แตกต่าง อันเป็นการมีส่วนร่วม มีการยอมรับฟังความคิดเห็นที่อาจจะแตกต่างออกไป แต่อยู่บนข้อเท็จจริง มีหลักฐานเชิงประจักษณ์รองรับความคิดเห็นเหล่านั้น อย่างเป็นเหตุเป็นผล ลดการเอาอารมณ์ความรู้สึกนำ แต่จะใช้ปัญญาความคิดความเข้าใจและเข้าถึงข้อเท็จจริงอันถ่องแท้ก่อนที่จะมีการตัดสินใจร่วมกันในประเด็นต่าง ๆ จึงมีความสำคัญต่อการบริหารจัดการองค์กรในยุคใหม่นี้

แนวทางการประยุกต์ใช้ STAR STEMS ในการบริหารจัดการองค์กรในแนวใหม่นั้น จะเริ่มต้นตั้งแต่การกำหนดสถานการณ์โจทย์ SBL ที่ผู้บริหารหน่วยเหนือจะเป็นผู้มอบหมายงาน ให้กับผู้บริหารหน่วยรอง หากเป็นงานที่ต้องร่วมกันทำโดยหลายหน่วยรอง ก็จะถือโอกาสนี้ให้หน่วยรองทั้งหมดที่เกี่ยวข้องมารับทราบร่วมกัน กล่าวคือ งานที่มอบหมายนั้น จะเป็น SBL ของผู้บริหารหน่วยรอง นั่นเอง ซึ่งจะเป็นไปตามปกติของลำดับชั้นในการบังคับบัญชาของหน่วยงานอยู่แล้ว เพียงแต่ว่าในการบริหารจัดการแนวใหม่นี้ จะมอบภารกิจให้ผู้บริหารหน่วยรองที่เกี่ยวข้องพร้อม ๆ กัน ทั้งนี้เพื่อให้มีเข้าใจในภารกิจ SBL ที่ตรงกัน แม้ว่าในบางภารกิจอาจจะมีการแบ่งมอบหน้าที่การเป็นหน่วยหลักหน่วยรองก็ตาม พร้อมกันนั้นผู้บริหารหน่วยเหนือก็จะกำหนดเป้าหมายความสำเร็จของการปฏิบัติภารกิจหรือของการแก้ไขสถานการณ์ SBL ที่ต้องการไปด้วย ซึ่งจะเป็น STAR ของผู้บริหารหน่วยรองนั่นเอง ในขั้นตอนนี้ผู้บริหารหน่วยรองจะต้องทำความเข้าใจทั้ง SBL และ STAR ให้เข้าใจถึงเจตนารมย์ของผู้บริหารหน่วยเหนือ ผู้บริหารหน่วยเหนือควรให้โอกาสผู้บริหารหน่วยรองได้สอบถามทำความเข้าใจใน SBL และ STAR นี้ด้วย จนสิ้นสงสัย ซึ่งก็จะเป็นลำดับขั้นตอนที่สำคัญของนวัตกรรมทางปัญญา STAR STEMS ในการกำหนด SBL และ STAR ที่มุ่งหมายให้กลุ่มผู้ที่จะร่วมกันแก้ไขสถานการณ์ได้ร่วมกันกำหนดและเข้าใจที่ตรงกัน ขจัดความไม่รู้ ขจัดความไม่เข้าใจ และป้องกันการเข้าใจผิดตั้งแต่ต้น สำหรับการเจรจาต่อรองกับผู้บังบัญชาหน่วยเหนือที่จะขอให้ปรับ SBL และ STAR ได้มากน้อยแค่ไหนนั้น ขึ้นอยู่กับวัฒนธรรมองค์กรของแต่ละแห่ง รวมทั้งความเป็นผู้นำของผู้บังคับบัญชาหน่วยเหนือด้วย ทั้งนี้ในขั้นตอนนี้ มีจุดมุ่งหมายที่สำคัญคือ ขจัดความไม่รู้ ขจัดความไม่เข้าใจ และป้องกันการเข้าใจผิดตั้งแต่ต้นเกี่ยวกับ SBL และ STAR ก่อนที่จะเข้าสู่กระบวนการคิด STEMS ต่อไป

จากนั้นผู้บริหารหน่วยรองทั้งหมดก็จะนำ SBL และ STAR ที่ได้ไปดำเนินการต่อ โดยจะใช้กระบวนการคิด STEMS ในการหาวิธีการแก้ไขสถานการณ์นั้นร่วมกันต่อไป ตั้งแต่ร่วมกันคิดด้วยหลักเหตุ-ผลในการวิเคราะห์สถานการณ์เพิ่มเติมเพื่อให้ได้ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสถานการณ์ SBL รวมทั้งเหตุและปัจจัยทั้งหมดที่มีผลต่อ SBL และ STAR จากนั้นจึงร่วมกันค้นหาวิธีการที่ผ่านมาด้วยหลักภูมิปัญญาไทยและสากล เพื่อให้ได้ข้อมูลเทคโนโลยีที่เกิดจากภูมิปัญญาไทยและภูมิปัญญาสากลที่จะสามารถนำมาปรับใช้ได้กับการปฏิบัติงานให้สำเร็จ จากนั้นจึงร่วมกันนำข้อมูลทั้งหมดที่หามาได้นั้นมาหาวิธีการที่เหมาะสมที่จะใช้ดำเนินการต่อ SBL จนได้ STAR โดยจัดสรรทรัพยากรของหน่วยงานที่มีทั้งคน (Man) งบประมาณ (Money) เครืองมืออุปกรณ์ (Machine) โดยคำนึงถึงงาน (งานตรง งานสื่อสารและงานอ้อม) งบประมาณที่จะใช้ การบริหารจัดการที่จะขับเคลื่อนงาน และแบ่งมอบหมายผู้ที่จะรับผิดชอบทำงานในแต่ละงานให้สำเร็จ รวมทั้งตัวชี้วัดความสำเร็จประกอบด้วย จากนั้นนำวิธีการทั้งหมดไปคัดด้วยหลักตรรกะและคุณธรรม ถึงความสมเหตุสมผล สนองตอบต่อเหตุและปัจจัยต่างๆ ให้ครบถ้วน แต่มีความพอประมาณ ไม่มากไปไม่น้อยไป ไม่ใช้ทรัพยากรที่สิ้นเปลือง อีกทั้งไม่ทำให้ใครเดือดร้อนตามมาในภายหลัง คำนึงถึงผลกระทบที่อาจจะตามมาและมีต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย หากไม่ได้ตามที่กล่าวมา ก็ต้องปรับปรุงวิธีการเหล่านั้นเสียก่อนที่จะนำไปใช้ จากนั้นตามด้วยการกรองด้วยหลักภูมิสังคม เป็นการคำนึงถึงว่าวิธีการทั้งหมดนั้นมีความเหมาะสมกับภูมิสังคมขององค์กรหรือไม่ เหมาะสมกับบริบทสิ่งแวดล้อม รวมทั้งสังคมโดยรวมให้การยอมรับมากน้อยแค่ไหน หากไม่ได้ตามที่กล่าวมานั้น ก็ต้องปรับปรุงวิธีการเหล่านั้นก่อนที่จะนำไปดำเนินการ

เมื่อได้วิธีการจัดการสถานการณ์ SBL เพื่อให้ได้เป้าหมาย STAR ที่ผ่านการคัดกรองแล้ว จึงนำวิธีการจัดการที่ดีที่สุดนั้นไปนำเสนอต่อผู้บังคับหน่วยเหนือเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบต่อไป ซึ่งหากเป็นการดำเนินการเป็นขั้นเป็นตอนตามกระบวนการ STEMS จริงๆ แล้ว วิธีการที่ได้นั้นย่อมมีที่มาที่ไป มีความรอบคอบ รอบด้าน มีเหตุมีผลตรงกับความเป็นจริง สามารถปฏิบัติได้จริง อิงคุณธรรม และเป็นที่ยอมรับของสังคม ทำให้เกิดความสำเร็จของงานและเกิดจากการมีส่วนร่วมและเป็นที่ยอมรับจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง อันจะเป็นการพัฒนาความรัก ความสามัคคีของคนในองค์กรให้มีมากขึ้นด้วย

โดยสรุปแล้ว การประยุกต์ใช้ STAR STEMS ในองค์การที่มีระบบและโครงสร้างการบริหารที่ชัดเจนอยู่แล้วนั้น มีแนวทางและเทคนิคที่เป็นไปได้ในการผสมผสานกับการบริหารจัดการแบบเดิมดังกล่าวมาแล้ว หากท่านจะนำการบริหารจัดการแนวใหม่นี้ไปปรับใช้ในองค์กรของท่าน ก็จะเกิดประโยชน์อย่างมากต่อองค์กรของท่าน ที่จะมีการบริหารจัดการในรูปแบบใหม่ที่มีความเหมาะสมกับบริบทของสังคมที่ได้รับอิทธิพลอย่างมากจากความเจริญก้าวหน้าของเทคโนโลยีดิจิทัล การสื่อสารและ AI ที่ทุกคนสามารถเข้าถึงได้ในปัจจุบัน จนเกิดปรากฏการณ์ที่มีความคิดเห็นที่แตกต่างกันมากมาย ทั้ง ๆ ที่อยู่ในองค์กรเดียวกัน แต่ถ้าใช้นวัตกรรมทางปัญญา STAR STEMS เป็นเครื่องมือพิเศษที่จะมาช่วยให้เกิด การคิดรอบ คิดร่วม หล่อหลอมความเห็นต่าง สร้างความเห็นร่วม ให้เกิดขึ้นในองค์กรของท่านได้ นอกจากจะได้ความสำเร็จงานแล้ว ยังจะมีการพัฒนาความรู้ รัก สามัคคี มีสันติสุขเกิดขึ้นในองค์กรในระยะยาวขึ้นอีกด้วย

เอกสารอ้างอิง

คณะกรรมาธิการการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม วุฒิสภา (2567), รายงานผลการดำเนินงาน เรื่อง หลักการและแนวทางการปฏิบัตินวัตกรรมทางปัญญา STAR STEMS สำหรับการสร้างสังคม รู้ รัก สามัคคี มีสันติสุขยั่งยืน, สำนักการพิมพ์ สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา.

พหล สง่าเนตร, พลเอก (2568), ยุทธศาสตร์ชาติ: ยุทธศาสตร์สตาร์สะเต็มส์ STAR STEMS STRATEGY, ธนอรุณการพิมพ์, 2568.

สมเกียรติ สัมพันธ์, พลโท (2568), powerpoint, เอกสารประกอบการฝึกประยุกต์ใช้นวัตกรรมทางปัญญา STAR STEMS แบบปิดจังหวะ (ทีละขั้นตอน), 2568

ด้วยความปรารถนาดีจาก

พลโท ดร.สมเกียรติ สัมพันธ์

ฝ่ายวิชาการและการวิจัย

มูลนิธิสตาร์สะเต็มส์เพื่อสังคมสันติสุขยั่งยืน