“การบูรณาการอัตลักษณ์เชิงพื้นที่ในพื้นที่ชายแดนด้วยนวัตกรรม STAR STEMS การสร้างพลเมืองไทยที่เข้มแข็งผ่าน SBL และ PBL”
“ถ้าการปกป้องประเทศ เป็นหน้าที่ของทหาร การสร้างคนก็เป็นหน้าที่ของครู” สำหรับเด็ก ๆ ที่อยู่พื้นที่ชายแดนหรือพื้นที่เสี่ยงภัย สิ่งสำคัญคือการปลูกฝังให้พวกเขามีทักษะชีวิต ทักษะอาชีพ และภูมิคุ้มกันทางความคิด โดยการเรียนรู้ผ่านสถานการณ์จริง SBL และ PBL ด้วยนวัตกรรมสร้างคน STAR STEMS เพราะการศึกษาที่เข้าถึงเด็กด้อยโอกาส เด็กชายแดน คือเกราะป้องกันประเทศระยะยาว ดังนั้นวิธีการสอนในพื้นที่เสี่ยงเช่นนี้ ต้องเป็นการสอนแบบบูรณาการตามอัตลักษณ์เชิงพื้นที่ ไม่ใช่สอนเพียงเพื่อให้เด็กสอบผ่าน แต่เพื่อให้เกิดทักษะชีวิต ทักษะอาชีพ และจิตใจที่เข้มแข็งพร้อมรับมือในทุก ๆ สถานการณ์
ครูกัณฐิกา ได้ยกตัวอย่างผลลัพธ์และผลสำเร็จที่เกิดขึ้น ในโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 50 จังหวัดขอนแก่น ได้บรรจุและสอนในช่วงปี พ.ศ.2561 – 2565 คลิปวิดีโอจากลูกศิษย์ “เด็ก STAR STEMS สู่ทหารแนวหน้า” 3 นาย และยกตัวอย่างการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนด้วยนวัตกรรม STAR STEMS ในหัวข้อเรื่อง STAR STEMS ไทยนี้รักสงบแต่ถึงรบไม่ขลาด ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนราชประชานุเคราะห์ 60 จังหวัดเชียงใหม่
“การสอน STAR STEMS เรื่องความขัดแย้งไทย–กัมพูชา ดิฉันเริ่มจากให้เด็ก ๆ อภิปรายกลุ่ม ศึกษาข้อเท็จจริงวิเคราะห์ด้วยเหตุและผล Scientific thinking ต่อด้วยหลักภูมิปัญญาไทย สากล Thai Technology จากนั้นจึงเชื่อมสู่การเรียนรู้ทักษะสื่อสาร การใช้สันติวิธี และการคิดสร้างสรรค์แก้ปัญหา ไม่ใช่แค่บอกว่า ‘อย่าเกลียด’ แต่สอนให้รู้จักเคารพและอยู่ร่วมกัน ในขณะเดียวกัน เด็ก ๆ ก็ได้ตระหนักว่า ความรักชาติและการปกป้องประเทศเป็นสิ่งสำคัญ เราศึกษาประวัติศาสตร์เพื่อเห็นคุณค่าของการเสียสละของทหารไทย และเพื่อให้เด็กรุ่นใหม่รู้ว่า การปกป้องชาติวันนี้ อาจไม่ใช่เพียงการรบ แต่คือการป้องกันด้วยปัญญา ความรู้ และการสร้างอนาคตที่มั่นคงและสันติ
ในมิติของ S – Scientific Thinking
เราให้เด็กคิด วิเคราะห์ ตั้งคำถาม มองเหตุผลรอบด้านจากข้อเท็จจริง ที่มาปัญหาเกิดจากอะไร ทำไม ที่ไหน อย่างไร ไม่ใช่อารมณ์ เพื่อให้เขาเห็นว่า ทุกความขัดแย้งมีเหตุ มีที่มา และมีทางออก
ในมิติของ T – Thai Technology
ใช้หลักภูมิปัญญาไทย สากล อย่างไรในการแก้ปัญหา เราเชื่อมโยงให้นักเรียนภาคภูมิใจในภูมิปัญญาไทย ใช้หลักการทรงงาน หลักคุณธรรม ศาสตร์พระราชาใดในการแก้ปัญหา และต่อยอดด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่เริ่มจากการรู้จักรากเหง้าของตนเอง
ในมิติของ E – English & Engineering
นักเรียนมีวิธีการแก้ปัญหา และวิธีการสื่อสารด้วยวิธีไหน ทำอย่างไร เราให้นักเรียนฝึกสื่อสาร แลกเปลี่ยนมุมมองฝึกการคิดอย่างเป็นระบบ พร้อมเสนอวิธีแก้ปัญหาความขัดแย้งด้วยสันติวิธีและความคิดสร้างสรรค์อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อให้เด็กไทยสามารถยืนบนเวทีโลกได้อย่างมั่นใจ
ในมิติของ M – Moral & Mathematics
ความรู้ในการแก้ไขปัญหา เราสอดแทรกคุณธรรม จริยธรรม และความรับผิดชอบต่อสังคม ฝึกการคิดอย่างมีความรับผิดชอบต่อตนเองและผู้อื่น เชื่อมโยงกับบทเรียนของทหารไทย ที่ยอมเสียสละเลือดเนื้อเพื่อปกป้องผืนแผ่นดิน ให้เด็กเห็นคุณค่าของคำว่า “เสียสละเพื่อชาติ”
ในมิติสุดท้าย S – Socio-Geology
นักเรียนคิดถึงความสอดคล้องเชื่อมโยง สร้างคุณประโยชน์ต่อตนเอง ครอบครัว ชุมชน สังคม ประเทศชาติอย่างไร เราพาเด็กเข้าใจบริบทของชุมชน วัฒนธรรม และผืนแผ่นดินไทย ว่าทุกตารางนิ้วคือมรดกที่บรรพบุรุษรักษาไว้ด้วยชีวิต นี่คือรากฐานของความรักชาติ ความหวงแหน และความภูมิใจ
และได้กล่าวอีกว่า “STAR STEMS ไม่ได้เป็นเพียงนวัตกรรมเพื่อการเรียนรู้ แต่เป็นเครื่องมือชีวิต ที่หล่อหลอมให้ผู้เรียนรู้จักรากของตัวเอง และผูกพันกับสังคมรอบตัวอย่างแท้จริง เพราะทุกบทเรียนที่เราสอน ผู้เรียนจะถูกเชื่อมโยงกลับไปยัง ครอบครัวที่เขารัก ชุมชนที่เขาเติบโต สังคมที่เขาอยู่ร่วม และประเทศชาติที่เขาต้องรับผิดชอบ เมื่อเด็ก ๆ เติบโตขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเกษตรกร ครู นักธุรกิจ หรือแม้แต่ทหารชายแดน พวกเขาจะไม่ลืมตนเองเป็นใคร มาจากที่ไหน และจะกลับไปเติมเต็มให้กับรากเหง้านั้นเสมอ นี่คือหัวใจของ STAR STEMS ที่ไม่ได้สอนแค่ความรู้ แต่สอนให้ทุกก้าวของชีวิตเชื่อมโยงกับแผ่นดินแม่ของเรา”
ด้วยความปรารถนาดีจาก ครูกิ๊ก นางสาวกัณฐิกา ทรายคำ
ครูโรงเรียนราชประชานุเคราะห์ที่ 60 ตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่