ภาพที่ 1 กรอบความคิดพิจารณาระบบการเรียนรู้ใหม่ STAR STEMS
ที่มา พลเอก ดร.พหล สง่าเนตร (ผู้เขียน)
STAR STEMS คือนวัตกรรมทางปัญญา STAR STEMS ที่พลเอก ดร.พหล สง่าเนตร ได้คิดค้นพัฒนาขึ้นจาก DNA ชองความรักชาติ และนำเสนอต่อ สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.) ในนามคณะกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ด้านการศึกษา และได้รับมติอนุมัติให้ใช้เป็นแนวทางการปฏิรูปกระบวนการเรียนรู้ เพื่อแก้ปัญหาสำคัญของคนไทย นั่นคือ ความไม่มีวินัย ไม่มีคุณธรรม ต่อมาคณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบ และได้รับอนุมัติสั่งการจากนายกรัฐมนตรี พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา เมื่อ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2559 ให้ดำเนินการปฏิรูปการศึกษาสร้างคนไไทยให้มีคุณสมบัติเหมาะสมกับศตวรรษที่ 21 และครบถ้วนตามที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญ มาตรา 54 วรรค 4 คือ
“การศึกษาทั้งปวงต้องพัฒนาคนไทยให้เป็นคนดี มีวินัย ภูมิใจในชาติ สามารถเชี่ยวชาญตามความถนัด และมีความรับผิดชอบต่อ ครอบครัว ชุมชน สังคม และประเทศชาติ”
นวัตกรรมทางปัญญา STAR STEMS ได้พัฒนาขึ้นด้วยการพิจารณษอย่างรอบคอบ รอบด้าน ทั้งจากสภาวะแวดล้อมทางยุทธศาสตร์ นโยบายของชาติ คุณลักษณะของเยาวชนรุ่นใหม่ การพัฒนาคนตามหลักสากล การพัฒนาคนตามแนวพุทธ การดำรงคุณค่าความเป็นไทย หลักศาสตร์พระราชา หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และหลักคิดทางทหารในวิชาฝ่ายอำนวยการในการรบของโรงเรียนเสนาธิการทหารบก
โดยมีความมุ่งหมายเพื่อปฏิรูปการเรียนรู้ สร้างคนไทยให้เป็นพลเมืองดี มีวินัย รัก ภูมิใจในชาติ มีคุณลักษณะครบถ้วนตามที่กำหนดไว้
คณะอนุกรรมาธิการการปฏิรูประบบการเรียนรู้ ในคณะกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษา ได้ร่วมกับสำนักพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานคณะกรรมาธิการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ จัดทำโครงการพัฒนาโรงเรียนต้นแบบและครูต้นแบบจำนวน 55 โรงเรียน และมีโรงเรียนเอกชนสนใจร่วมโครงการอีกประมาณ 100 โรงเรียนตั้งแต่ปี พ.ศ.2559
ต่อมาในปี พ.ศ.2562 คณะกรรมการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ได้จัดตั้งคณะอนุกรรมการสภาการศึกษาเฉพาะกิจ เพื่อทดลองจัดการศึกษาตามแนวคิด STAR STEMS สร้างคนดี มีวินัยภูมิใจในชาติร่วมกับโรงเรียนต้นแบบ 4 โรงเรียนในพื้นที่ 3 ภาค
ภาพที่ 2 การขับเคลื่อน STAR STEMS เพื่อปฏิรูปการศึกษา โดย สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ
ที่มา พลเอก ดร.พหล สง่าเนตร (ผู้เขียน)
ผลการทดสอบขับเคลื่อนพบว่า การเรียนรู้บูรณาการด้วยนวัตกรรมทางปัญญา STAR STEMS สามารถปฏิบัติได้โดยไม่มีผลกระทบต่อการจัดการศึกษาตามระบบที่วางไว้เดิมแต่อย่างใด ผลที่ได้ตอบสนองความต้องการในการพัฒนานักเรียนทั้งด้านวิชาการและด้านคุณลักษณะพึงประสงค์ ตามตัวชี้วัดที่กระทรวงศึกษาธิการกำหนดไว้อย่างครบถ้วนทุกประการ
หลังจากนั้น STAR STEMS ได้เดินหน้าขับเคลื่อนสร้างสรรค์สังคมไทย ทั้งภาคการศึกษา ภาคอุตสาหกรรม และภาคความมั่นคง อย่างต่อเนื่อง โดยการสนับสนุนของ สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ สภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ และวุฒิสภา รวมทั้งเครือข่ายภาครัฐ และภาคเอกชน
ในวันที่ 11 มีนาคม 2567 นวัตกรรมทางปัญญา STAR STEMS ได้รับมติเห็นชอบจากวุฒิสภา ให้เป็นกระบวนการสร้างสังคม รู้ รัก สามัคคี มีสันติสุขยั่งยืน
เมื่อหมดวาระของวุฒิสภา คณะ STAR STEMS จึงได้จัดตั้งมูลนิธิสตาร์สะเต็มส์เพื่อสังคมสันติสุขยั่งยืน ตั้งแต่วันที่ 10 ตุลาคม 2567 เพื่อเป็นองค์กรแกนกลางสืบสานการขับเคลื่อนภารกิจสร้างสรรค์สังคมของ STAR STEMS ให้ต่อเนื่องต่อไป
ภาพที่ 3 นวัตกรรมทางปัญญา STAR STEMS
ที่มา พลเอก ดร.พหล สง่าเนตร (ผู้เขียน)
นวัตกรรมทางปัญญา STAR STEMS คือกระบวนการคิดแบบองค์รวม ที่บูรณาการทั้งปัจจัยที่มองเห็นจับต้องได้และปัจจัยที่มองไม่เห็นจับต้องไม่ได้ เชื่อมโยงอดีต ปัจจุบัน และอนาคต ครอบคลุมตัวเรา สังคม และโลก แก้ปัญหาด้วยการพัฒนาภูมิปัญญารอบด้านและพัฒนาจิตวิญญาณไปพร้อมกัน โดยมีคุณลักษณะสำคัญคือ
“การคิดรอบ คิดร่วม หลอมรวมความแตกต่างทั้งปวง บนพื้นฐานคุณธรรม ภูมิปัญญาไทย คุณค่าท้องถิ่นและคุณค่าไทย ให้เหมาะสมสอดคล้องกับสภาพภูมิสังคมพร้อมการสื่อสารสู่สากล”
เอกสารอ้างอิง
พลเอก พหล สง่าเนตร และคณะ (2567), รายงานผลการดำเนินงานหลักการและแนวทางการปฏิบัตินวัตกรรมทางปัญญา STAR STEMS สำหรับการสร้างสังคม รู้ รัก สามัคคี มีสันติสุขยั่งยืน,คณะกรรมาธิการการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม วุฒิสภา, สำนักงานเลขานุการวุฒิสภา
พลเอก พหล สง่าเนตร (2568), ยุทธศาสตร์ชาติ : ยุทธศาสตร์สตาร์สะเต็มส์ (STAR STEMS Strategy), ธนอรุณการพิมพ์
ด้วยความปรารถนาดีจาก
พลเอก ดร.พหล สง่าเนตร
ประธานกรรมการ มูลนิธิสตาร์สะเต็มส์เพื่อสังคมสันติสุขยั่งยืน